برنامه ریزی

در تمام کارها برنامه ریزی داشته باشید

این کلام ارجمند و گوهربار جزء بیست اصل مدیریت و رهبری از منظرگاه حضرت علی(علیه السلام) می باشد. پس شما هم باید برای مدیریت و رهبری گروهتان برنامه ریزی داشته باشید، هدف گذاری داشته باشید.

برنامه ریزی عبارت است از «تفکر در کلیات و جزئیات برنامه» و یا به عبارت دیگر تعیین و ایجاد شیوه و روش هایی که ما را به بهترین نتیجه مطلوب برساند و بعضی برنامه ریزی را متضمن تعیین هدف ها و مقاصد وتهیه نقشه و برنامه کار می دانند. بنا به این تعریف شما باید برای گروهتان شیوه و روش هایی را تعیین کنید تا به قله های رفیع تربیت دست یابند و نقشه ی راهی برای آینده گروهتان داشته باشید و اصلا با برنامه ریزی به هدف ها خواهید رسید.

اهمیت برنامه ریزی از نظر آیات و روایات

از نظر آیات و قرآن و روایات، برنامه ریزی و هدف گذاری دارای اهمیت بسیاری است که بر همین اساس ما ملزم به برنامه ریزی در امور می شویم.

امام علی (علیه السلام):«بقای مناصب و دولت ها مربوط به برنامه ریزی و چاره اندیشی در امور می باشد.» میزان الحکمه. جلد 2. ص 585

از این روایت به خوبی فهمیده می شود آن افرادی موفق هستند که دارای قدرت برنامه ریزی باشند و بتوانند مشکلات را با سر انگشت اندیشه حل کنند، و الا از بین خواهند رفت.

در روایتی دیگر رسول اکرم به ابن مسعود چنین می فرمایند:«هر گاه کاری را انجام دادی از روی علم و عقل انجام ده و برحذر باش از این که کاری را بدون آینده نگری و آگاهی انجام دهی. به درستی که خداوند جل جلاله می فرماید: همانند زنی که بافته اش را بعد از این که محکم گردانیده بود،جاهلانه باز کرد، نباشید.» بحار الانوار.ج 74. ص 110

نقل شده است که زنی نادان و احمق در قری بوده است که چیزی را می بافته و پس از بافته شدن ، آنها را می شکافته است. این داستان به عنوان کنایه برای افرادی به کار می رود که عملی را بدون آگاهی آغاز می کنند و پس از مدت کوتاهی با حالتی پشیمان سرجای اول باز می گردند. قرآن مجید انسان ها را از انجام چنین افعال احمقانه ای نهی کرده است. پیامبر اسلام نیز با استناد به این آیه مبارکه می فرماید: هیچ کاری را بدون علم و عقل انجام ندهید.

با توجه به تعبیر صریح قرآن مجید و تاکید پیامبر اسلام و روایاتی از این قبیل، کسی نمی تواند در ضرورت و اهمیت برنامه ریزی از نظر اسلام تردیدی داشته باشد.

فواید برنامه ریزی

برنامه ریزی دارای فواید بسیار زیادی است که در ذیل با توجه به روایات به مواردی از آن اشاره خواهیم کرد

  1. مانع ندامت

برنامه ریزی موجب می شود انسان با دید مشخصی وارد کار شده، هدفی را دنبال کند، این امر به او آرامش می بخشد، با خاطری آسوده کار را شروع و پیگیری می نماید و هرگز دغدغه آن ندارد که با شکست مواجه شود و از انجام دادن کارهایش پشیمان شود. این اطمینان خاطر در حین کار و آگاهی به آینده طرح ها تاثیر زیادی در روحیه سرگروه ها داشته و بازتابش در عملکرد آنان به خوبی بروز می کند.

ناگفته نماند که این آرامش خاطر از روی تخیل و دلخوش بودن به امور غیر واقعی نیست، بلکه کاری که با طرح و برنامه دقیق شروع شود، امکان موفقیت آن زیاد است و احتمال شکست و پشیمانی در آن به قدری ناچیز است که انسان های عاقل، خاطر خویش را با آن نمی آزارند؛ در این باره امیرالمومنین علی(علیه السلام) می فرمایند:«آینده نگری قبل از شروع کار، تو را از پشیمانی ایمن می سازد.» بحار الانوار.ج 68. ص 328

پس سرکروه محترم قبل از آنکه برنامه ای را برای گروهت در نظر داشته باشی حتما آینده نگری و برنامه ریزی داشته باش تا مصداق سخن امیرالمومنین قرار نگیری و ندامت را برای خود به ارمغان نیاوری.

  1. حلال مشکلات

امام علی(علیه السلام) می فرمایند: «کسی که در چاره اندیشی کوتاهی کرد شداید او را به پا خواهند داشت» غرر الحکم. ج 2 . ص 258

سرگروه هایی که توان چاره اندیشی جهت حل مشکلات را دارند سختی ها در مقابل آنان سربرنمی آورند، اما افرادی که بدون برنامه کاری را شروع می کنند چون اشکالات کار را پیش بینی نکرده اند و اینان همیشه در دنیایی از مشکلات غوطه ورند و از گرفتاری ها و کار زیاد شکایت دارند، اما اگر خوب توجه کنند خواهند فهمید که باید از بی برنامه بودن و بی تدبیری خود شکوه کنند.

  1. استفاده بهتر از امکانات

سرگروه های بسیاری هستند که اگر به سبب ناتوانی در تربیت و مدیریت گروه خود مورد اعتراض قرار گیرند همه مشکلات را از کمبود امکانات می دانند و خویشتن را از ضعف خود مبرا نشان می دهند.امکانات مادی هم که زبان ندارند تا از خود دفاع کنند و مقصر اصلی را نشان دهند، اما سرگروه هایی که دارای توان برنامه ریزی هستند در موارد بسیاری با امکانات ناچیزی کارهای بزرگی را به انجام می رسانند؛ مدیران بی برنامه با امکانات بسیار وسیع تر به چنین موفقیتی نائل نمی شوند.

اما اگر سرگروه برنامه نداشته باشد، دریایی از امکانات را در موارد غلط به کار خواهد گرفت و نهایتا در جهت تحقق اهداف تربیتی هیچ حرکت مثبتی ارائه نخواهد کرد.

در همین باره امیرالمومنین علی(علیه السلام) می فرمایند:«ظرافت و دقت در برنامه ریزی بهتر از امکانات است.»

در آخر…

پس این سخن امیرالمومنین را آویزه گوشتان کنید:«در تمام کارها برنامه ریزی داشته باشید»البته انگشت اشاره ما در این شماره از نشریه بی جهت به سمت برنامه ریزی نشانه نرفته است. به دلیل آن که این شماره در مورد فصل تابستان و دوره تعالی حلقه های صالحین است و شما عزیزان سرگروه می دانید مهمترین رکن یک دوره برنامه ریزی می باشد به همین دلیل به امر برنامه ریزی و این وظیفه شما اشاره کرده ایم.

برنامه ریزی و هدف گذاری برای گروهتان جزء وظایف شماست. با برنامه ریزی به مقاصد بالای تربیتی دست یابید. 

به اشتراک بگذارید...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *