مفهوم ارتباط

مفهوم ارتباط

روابط بین فردی، از مهم ترین مولفه های زندگی انسان از آغاز تولد تا هنگام مرگ است. هیچ یک از توانمندی های بالقوه انسان،جز در سایه روابط بین فردی رشد نمی کند. فراگیری روابط بین فردی صحیح ،اهمیتی بسزا در ایجاد سلامت روان، رشد شخصیت، هویت یابی، افزایش بهره وری شغلی، افزایش کیفیت زندگی، افزایش سازگاری و خود شکوفایی دارد. 

ضرورت پرداختن به این مهارت در شجره طیبه صالحین که دارای ارتباطات عمیق انسانی (مابین اعضای حلقه ها از یک سو و مابین اعضاء با مسئولین حلقه از سوی دیگر) می باشد. در این شماره راجع به اردو باید میخواهیم حرف بزنیم و به همین دلیل ارتباط را هدف قرار داده ایم، زیرا ارتباط در اردو بسیار مهم می باشد.

در سیره معصومان (ع) مهارت های ارتباطی در قالب آداب معاشرت ذکر شده اند. معاشرت نیز به معنای الفت، مصاحبت، همدمی، نشست و برخاست و …آمده است. امامان(ع) با مردم نشست و برخاست داشتند و درتمامی تعاملات اجتماعی به نیکوترین صورت با آنان برخورد می نمودند. خطوط کلی ارتباطات انسانی و آداب معاشرت را در وصیت امیر مومنان (ع) به امام حسن (ع) می توان مشاهده نمود.ایشان میفرمایند:« از حقوق برادر (دینی) تو این است که چون او از تو پیوند دوستی ببرد، تو پیوند دوستی بر قرار کن، اگر روی برگرداند تو مهربانی کن، چون بخل ورزد تو بخشنده باش، هنگامی که دوری گزید تو نزدیک شو، چون سخت می گیرد تو آسان گیر، به هنگام گناهش عذر او را بپذیر،با آن کس که با تو درشتی کرده، نرم باش که امید است به زودی در برابر تو نرم شود، با دشمن خود با عفو و بخشش رفتار کن، که سرانجام شیرین دو پیروزی است (انتقام گرفتن یا بخشیدن)؛اگر خواستی از برادرت جدا شوی ، جایی برای دوستی باقی گذار، تا اگر روزی خواست به سوی تو بازگردد بتواند،و…»

چنان که ملاحظه می شود سفارش امام علی(ع) در برخورد با دیگران سراسر حاکی از گذشت و تحمل و فروتنی است. امام علی (ع) در برخورد با دیگران خواهان بهترین حالات و گفتار است تا روابط مثبت بین طرفین حفظ شود

معصومان(ع) همواره توصیه می کنند در برخورد با دیگران، مراقب گفتار و رفتار (کلامی و غیر کلامی)خود باشیم و خود را میزان قرار دهیم تا همان گونه که خواهان بهترین و شایسته ترین برخوردها از طرف دیگران هستیم، خود نیز رفتاری این گونه در معاشرت با دیگران داشته باشیم. تا باعث رنجش دیگران نشویم که حاصلی جز کینه توزی، کدورت و قطع ارتباط نخواهد داشت.

با توجه به احادیث و روایات یاد شده، مفهوم و معنای ارتباط از نگاه معصومان(ع) چنین برداشت می شود:

«مجموعه ای از توانایی ها و شیوه های اخلاقی در معاشرت مناسب و مؤثر با دیگران به طوری که آنان را به خود جذب نموده و از همراهی با آنان لذت برده و از انزوا و تنهایی رهایی یابیم»

از آنجا که برقراری ارتباط از دو راه کلامی و غیر کلامی میسر است، مهارت های ارتباطی به دست آمده از قرآن و سیره معصومان(ع) را در دو دسته کلامی و غیر کلامی تقسیم بندی نموده ایم.

ارتباط کلامی

ارتباط کلامی، شامل کلماتی است که بر زبان می آوریم؛ برای مثال، جذاب بودن محتوای کلام، تهدید آمیز نبودن آن، شور انگیز بودن موضوع صحبت، قابل فهم بودن کلام و … که باعث تسهیل ارتباط می گردد، از این دست است «در واقع به مجموع روابطی که از طریق سخن و گفتن حاصل می شود ارتباط کلامی می گویند.» برای اینکه در روابط با اعضای حلقه خود موفق شویم باید از کلمات، با دقت استفاده کنیم. هر کلمه ای احساسات، عواطف خاص و عملکرد متفاوتی را در افراد بر می انگیزد. اگر کلمات در مکان مناسب خود به کار برده شوند به سرعت بر روح و جان افراد تأثیر می گذارند. بیان الفاظ دلپذیر و موزون، موجب می شود شخص مقابل با متانت به سخن ما گوش فرا دهد. اما عبارت های مغرضانه و کینه جویانه اغلب خشم دیگران را بر می انگیزد و او را به جبهه گیری دعوت می کند و در نهایت روابط را به دشمنی و تعارض و نبرد می کشاند.

مهارت های کلامی به دست آمده از قرآن و سیره ی معصومان (ع) چنین است:

  1. شفاف وقابل فهم بودن کلام: امیر مؤمنان علی (ع) در لزوم داشتن چنین مهارتی می فرمایند: «نیکوترین گفتار، کلامی است که منطق و نظم، زیبایش کرده باشد و برای همه مردم از خواص و عوام ، قابل فهم باشد.»(آمدی 1373 ص463 ح3304)

2.گزیده گویی:در روایت است که پیامبر اکرم (ص) فرمود: « هنگامی که موسی بن عمران (ع) با خضر(ع) ملاقات کرد ، موسی(ع) به وی گفت: مرا موعظه کن . خضر گفت:ای کسی که جویای دانشی ، بدان که گوینده کمتر از شنونده خسته میشود ،پس هیچ گاه اهل مجلس خود را خسته مکن.»(آمدی 1373ح713)

3.لحن نرم و عاری از خشونت:امام علی(ع) برای کسی که خواهان دوستان فراوان و دشمنان اندک است پیشنهاد می کند که کلام خویش را به نرمی و ملایمت عادت دهد. ایشان، لحن نرم و عاری از خشونت را موجب بهبود روابط بین فردی می داند و مردم را به آن تشویق می فرماید.

4.مهر ورزی و استفاده از کلمات محبت آمیز:امام علی (ع)در این زمینه می فرماید : «دل های مردم رمنده است ،هر که به آنها محبت کند ،به او رو می آورند»

(آداب معاشرت از دیدگاه معصومین(ع) ص139)

5.قطع نکردن سخن طرف مقابل:رسول خدا(ع) در حدیثی می فرمایند: ((هر که در میان سخن گفتن برادر مسلمان خود سخن بگوید، چنان است که خدشه و خراشی در روی وی وارد نموده است))(حلیه المتقین مجلسی،1385،ص315)

  1. پرهیز از دستور دادن و ریاست طلبی:هر کدام از اعضای حلقه انتظار احترام دارد، دستور دادن کاملاً مغایر با این خواسته است. امام صادق (ع) در این زمینه می فرمایند: «هر که ریاست طلبد هلاک شود»(اصول کافی کلینی، ج3، ص 405)

7.پرهیز کردن از منت گذاشتن:امام علی(ع) در نامه53 نهج البلاغه به مالک اشتر، یکی از فرماندارانش، می فرماید«مبادا هرگز با خدمت هایی که انجام دادی بر مردم منت گذاری، یا آنچه را انجام داده ای بزرگ شماری». مطابق نوشته امام علی (ع) اگر ما خود را وسیله ای بدانیم که خداوند خواسته به وسیله ما به اعضای حلقه خیری برساند، هرگز آن خیر را از ناحیه خود حس نمی کنیم و منتی بر سر ایشان نمی گذاریم.

8.سپاسگذاری از دیگران:اهمیت تشکر از دیگران آنچنان است که رسول خدا(ص) می فرمایند: « از همه مردم سپاسگزار تر آن کسی است که بیشتر از دیگران سپاسگذار مردم باشد»( نهج الفصاحه ج1،ح312) گاهی در روابط بین فردی می بینیم برخی از مسؤولین حلقه ها به قدری مغرور و متوقع هستند که انجام هر کاری را وظیفه اعضاء حلقه می دانند و نیازی به تشکر و قدردانی نمی بینند و همین امر موجب می شود دیگران با بی میلی برای وی کاری انجام دهند.

به همین هشت مورد از ارتباط کلامی که برداشتی از سیره معصومین بود اکتفا می کنیم.

به اشتراک بگذارید...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *